LISA – Jarvis İlkesine Göre Kişisel YZ Asistanı
Tek ses, dört bilgisayar, tek hafıza — insanını tanıyan bir asistan
Belleksiz sohbet olmaz: LISA kendi dört bilgisayarımda çalışır, 1.600 kanıtlı olgu ve 21.000'den fazla anıyı bilir — Mart 2025'ten beri her gün kullanımda.
Problem
Gerçekten yardımcı olan bir asistanın, bir sohbet penceresinin kendiliğinden yapamadığı iki şeyi yapması gerekir: hatırlamak ve harekete geçmek. Bilgim dağınık — postalarda, sözleşmelerde, notlarda, sohbetlerde ve her biri farklı aşamada olan birçok projede. Her konuşmadan sonra sıfırdan başlayan bir asistan, işi yine bana geri verir. Üstelik böyle bir sistem ne kadar çok şey yapabiliyorsa, en rahatsız edici soru o kadar önemli olur: gerçekten iddia ettiği şeyi yaptı mı?
- Postalara, sözleşmelere, notlara ve sohbetlere dağılmış bilgi
- Her konuşmadan sonra sıfırdan başlayan asistanlar
- İyi niyetler göreve dönüşmeden yolda kaybolur
- Aynı anda birçok proje — her durum sadece kendi kafamda
- Sistemler başarıyı kanıtlamadan bildirir
Çözüm
Örnek aldığım şey Jarvis: önde tek bir ses, arkasında her şey. Ben LISA ile konuşurum — işi için gereken elleri kendisi bulur. Arkada dört bilgisayar üzerinde net rollerle (çalışma tezgâhı, düşünür, kalp ve kâhya) günün her saati çalışır. İçgüdüyle değil kanıtla hatırlar, belgelerimi ve her projenin durumunu bilir, sıradan bir cümleden bunun bir göreve dönüştüğünü anlar. Emin olmadığı yerde „bilmiyorum" der — bu bir zayıflık değil, ona bir şey emanet edebilmemin şartıdır.
Ajan sürüsü
Dışarıdan LISA tek bir muhataptır. İçeride ise işi paylaşan bir ekiptir.
Rollü bilgisayarlar
Tezgâh, düşünür, kalp ve kâhya. Her makinenin bir görevi var — birlikte dört araç değil, tek bir asistan olurlar.
Her şey için tek hafıza
Yaklaşık 1.600 kanıtlı bilgi, her günün epizotları ve 21.000'den fazla aranabilir kayıt. Hangi kanaldan sorarsam sorayım, hafıza aynı.
Her kararda üç ses
İki bağımsız YZ karşılıklı denetler, asistanın kendisi veto hakkına sahiptir. Onun „hayır"ı her şeyi durdurur — beni bile.
Mesai bitmeyen işletim
Geceleri bekçiler, yedeklemeler ve başlatılan işler çalışmaya devam eder. Sabah niyet değil, sonuç hazırdır.
Rolüm
Tek mimar, geliştirici ve işletmeci
- Mimari & ajan orkestrasyonu
- Backend (Python, FastAPI, MariaDB)
- Arayüz (Vue 3, Tailwind)
- Birden fazla dil modelinin entegrasyonu
- Hafıza ve kanıt sistemi
- Ses ve görsel destekli mobil uygulama
- Güvenlik ve gizlilik sınırları
- İşletim, ölçüm ve hata ayıklama
Özellikler
İnsanını tanır
LISA nasıl konuştuğumu, benim için neyin önemli olduğunu ve şu an neyle uğraştığımı hatırlar. Bahsettiğim kişileri ve çoktan verilmiş kararları bilir — her konuşmada kendimi yeniden anlatmam gerekmez.
Kanıtlı bir hafıza
Yaklaşık 1.600 kanıtlı bilgi, her günün epizotları ve 21.000'den fazla kayıt üzerinde aranabilir bir dizin. Yanıt kaynağıyla birlikte gelir — kanıt yoksa tahmin etmek yerine „bilmiyorum" der.
Bilgi arşivi yarım saniyede yanıt verir
Kişisel not arşivim — Obsidian'da 1.400'den fazla not — her gün yaklaşık 20.000 anlamlı parçaya ayrılır ve bilgiler ile posta arşiviyle birlikte 21.000'den fazla kayıtlık bir dizine örülür. Üç ay önceki bir notu sor: yarım saniyeden kısa sürede kaynağıyla önünde durur. Bulunan şey benzer kelime değil, doğru düşüncedir.
Belgelerimi bilir
Sözleşmeler, postalar, evraklar: Hangi sigortam var ya da ilkbaharda bir konuda ne kararlaştırıldı diye sorarım — klasörleri karıştırmam yerine ilgili belgeyi tarihiyle söyler.
Her projenin kendi masası var
Müşteri web sitesi, kendi uygulamam, yan proje — her biri durumu, geçmişi ve sonraki adımlarıyla ayrı bir masa. Bilgisayarda bir sekme, yolda bir kanal. Her masada nerede kaldığımızı bilir.
Projeleri kendisi ilerletir
Proje kanalında tek bir cümle yeter — sesli ya da yazılı: yap, değiştir, planla, enine boyuna düşün. Arkasında birden fazla YZ sağlayıcısına yayılmış bir ajan ekibi birbirinin işini yapar, denetler ve onaylar. Sonra sonuç kanıtıyla hazırdır; bana karar kalır.
Cepteki asistan
Kendi mobil uygulaması: telsizdeki gibi kanal seç, yaz ya da sadece konuş, fotoğraf veya dosya ekle. Görselleri gerçekten anlar — ekran görüntüsünü ya da elle yazılmış notu kendi donanımında okur. Yanıt saniyeler içinde gelir, yarım kalan cümle asla kaybolmaz.
Söylenen, yapılana dönüşür
Bir cümlenin göreve dönüştüğünü geçerken fark eder ve ben form doldurmadan kaydeder. Sabah yedi buçukta plan telefonda olur, akşam bilanço, hafta sonu ileriye bakış.
Üç ses, bir veto
Önemli kararları iki bağımsız YZ ve asistanın kendisi denetler. Onun „hayır"ı her şeyi durdurur. Dışarıya açılmadan önce tam da bu veto, benim çoktan tamamlandı saydığım gerçek bir güvenlik açığını durdurdu.
Dürüstlük rica değil, yapının parçası
İddia etmek değil kanıtlamak: „bitti" ancak kanıtla geçerlidir. Yanlış yeşil de yasaktır, yanlış kırmızı da. Kendi ölçüm araçları bile sorgulanır — biri yalan söylüyorsa, kendi ifadesini kanıtla geri alır.
Arayüzde bir tur
LISA'yı anlatmanın en güzel yolu, içinde bir tur atmaktır. Her gün kullandığım bölümlerde bir gezinti:
Kontrol paneli — „Neredeyiz?"
Sabahki ilk bakış. LISA beni karşılar ve tek bir görüntüde asıl soruyu yanıtlar: neredeyiz? Altında en son ne yapıldığı, gece boyunca ne bittiği ve neyin benim kararımı beklediği yazar. Aramak ya da rapor okumak yok — durum zaten orada.
Kokpit — makine dairesi
Kokpiti açtığında dört makineden hangisinin bugün gerçekten iş çıkardığını bir bakışta görürsün — hangisinin açık olduğunu değil. Yanında Jarvis tablosu durur: yedi organ — düşünme, hatırlama, öğrenme, eylem, konuşma, beden, koruma — her biri bir durum ışığıyla. Yeşil ölçüldü, gri ölçülmedi demektir. Göstergeyi kullanışlı kılan da tam bu dürüstlüktür.
Projeler — her kart bir masa
Her proje bir karttır, önemli olanlar bir yıldız taşır. Birine tıkladığında o masada oturuyorsundur: geçmiş, belgeler, erişimler ve artık 900'den fazla sürüm kaydı bulunan bir değişiklik günlüğü — her değişiklik tarihi ve gerekçesiyle. Genelde kafalara ve sohbetlere dağılan şey burada tek yerde durur.
LISA sohbeti — işin yapıldığı yer
Üstte bir sıra sekme, her projeye bir tane. Sekmenin içinde LISA ile tam da o proje hakkında konuşurum — bağlam zaten aklındadır, hiçbir şeyi tekrarlamam gerekmez. Arka planda yapım, denetim ve onayın başlaması için tek bir cümle yeter. Ayrı bir sekmede ise joker ekibi toplanır: denetleyen sesler zor soruları bir şey olmadan önce orada tartışır.
Görevler — benim şeridim, onun şeridi
İki ayrı şerit: makinelerin hallettikleri ve gerçekten benim yapmam gerekenler. Benim şeridim bilinçli olarak kısa ve net adımlarla yazılır, böylece iki randevu arasında bitirebilirim. Sabahleyin tam da bu liste günün planı olarak telefonuma düşer.
Kişiler, e-postalar, takvim
750'den fazla kişi, 1.000'in üzerinde arşivlenmiş e-posta ve randevular — hepsi tek yerde ve daha önemlisi kanıtla aranabilir. Biriyle ilkbaharda neyin konuşulduğunu sorarım, tahmin yerine tarihiyle ilgili mesajı alırım. Yeni randevular zaten baktığım yerde belirir.
Hafıza — bildiğini gösterir
Tüm arayüzün en dürüst bölümü: LISA benim hakkımda ne sakladığını açıkça gösterir. Yaklaşık 1.600 kanıtlı bilgi, son günlerin epizotları ve 21.000'den fazla kayıt üzerinde anlamsal bir dizin — aranabilir, düzeltilebilir, silinebilir. İçine bakılabilen bir hafıza, güvenilebilen bir hafızadır.
Kameralar — eve göz kulak
Evin görüntüleri, her şeyin bulunduğu aynı arayüzde toplanır — ve kendi ağımın içinde kalır. Yabancı bir uygulamaya ya da sunucuya gerek kalmadan kısa bir bakış yeter.
Yolda — telsiz formatında aynı LISA
Telefonda tur en gerekliye iner: kanal seç, konuş ya da yaz, bir fotoğraf ekle. Ona bir not ya da ekran görüntüsü uzatırım, üzerinde ne yazdığını bana okur. Aynı hafızaya sahip aynı asistandır — sadece cepte.
Teknoloji ve mühendislik
İlginç kısım dil modelinde değil, etrafına kurulan mühendislikte. Kaba hatlarıyla, plan vermeden:
Çoklu ajan orkestrasyonu
Planlama, yapma, denetleme ve onaylama için uzman ajanlar. Yalnızca tek bir örneğin gördüğü hiçbir sonuç geçmez — makineler arasında dört göz ilkesi.
Bilinçli olarak karışık sağlayıcılar
Düşünme işi için büyük modeller, özel olan her şey için yerel modeller. Bulut yalnızca gerçekten katkı sağladığı yerde — model değişimi bir ayardır, yeniden inşa değil.
Yerel modeller, sıfır işletme maliyeti
İşin önemli bir bölümü tamamen evde çalışır: bilgi için anlamsal gömmeler, küçük değerlendirme ve öğrenme adımları, ses ve görsel anlama. Modeller Ollama üzerinden kendi donanımımda durur — özel olan evden çıkmaz, hiçbir yanıt başkasının çalışır olmasına bağlı değildir ve işletme maliyeti sıfırdır.
Anlamsal aramalı bilgi tabanı
Not arşivi her gün anlamlı parçalara ayrılır ve bilgiler ile posta arşiviyle birlikte vektörlere çevrilir. Böylece arama harflere göre değil anlama göre çalışır — dizin her gün yeniden oluştuğu için de bilgi sessizce eskimez.
İstemde şans yerine bakımlı bir başvuru kaynağı
LISA, kendi sistemi hakkında katı biçimlendirilmiş bir başvuru kaynağı tutar ve bakımını kendisi yapar. Onun hakkında bir şey öğrenmek isteyen — kendisi dahil — konuşmada tesadüfen geçene güvenmek yerine oraya bakar. Bilgi, şans işi değil, bakımı yapılan bir belgedir.
Sert bir sürgüyle araç kullanımı
Ajanlar araç kullanabilir, ama hepsini değil: gönderme, silme ve parayla ilgili her şey benim onayımı gerektirir. Sürgü kodda durur, atlanabilecek bir talimatta değil.
Kanıta dayalı geliştirme
Her değişiklik görüş değil ölçüm ister. Bir test, kırmızıya dönebildiği kanıtlandığında test sayılır — bu yüzden kasıtlı hatalar eklenir ve ölçümün onları yakalayıp yakalamadığı denetlenir.
Durum ışıklı gözlemlenebilirlik
Her yetenek bir durum ışığı ve kanıt cümlesi taşır: yeşil ölçüldü, gri ölçülmedi demektir. Sensörler her titremede değil, bir değer gerçekten devrildiğinde uyarır.
Tasarımla dağıtık, tesadüfen değil
İş, roller doğrultusunda dört makineye dağıtılmıştır. Biri devre dışı kalırsa neyin eksildiği ve neyin sürdüğü okunabilir — her şeyin aynı anda susması yerine.
Kaba hatlarıyla teknoloji
Arkada Python, hafızanın zemini olarak ilişkisel bir veritabanı, arayüz için Tailwind ile Vue 3, telefonda kurulabilir bir web uygulaması. Bilinçli olarak az ve sıkıcı yapı taşları — en uzun ömürlü olanlar bunlardır.
Tamamlanan özellikler
- Dört bilgisayar, günün her saatiTezgâh, düşünür, kalp ve kâhya kimse bakmasa da paralel çalışmayı sürdürür.
- Tek çekirdek, çok kanalWeb arayüzü, mesajlaşma ve mobil uygulama aynı hafızayı kullanır — her kanalın yetkisine göre ayrı onay seviyeleriyle.
- Gün boyu eşlikSabah plan, akşam bilanço, hafta sonu gelecek haftaya bakış. Geçerken söylenen şey kendiliğinden listeye düşer.
- Bulut olmadan görsel anlamaEkran görüntülerini, makbuzları ve elle yazılmış notları kendi donanımında okur. Özel olan evde kalır.
- Nasıl karar verdiğimi öğrenirBana soracağı her sorudan önce ne yanıt vereceğimi kendi içinde tahmin eder ve gerçek yanıtımla karşılaştırır. Böylece her konu için kanıtlı bir isabet oranı oluşur. Daha fazla özerklik yalnızca bu oranla gelir — para, hukuk ve aile konularında ise asla.
- Durum ışıklı bekçilerHer yetenek son ölçümünü gösterir. Gri olması serbest — sadece iddia etmek değil.
- Üç kez yedeklenir, her gün geri yüklenirYedek üç makinede durur ve günde bir kez deneme amaçlı geri yüklenir. Hiç geri yüklenmemiş bir yedek, yedek değildir.
- Yazma yetkisi için iki anahtarDurumu değiştiren her şey tek bir iradeden fazlasını gerektirir. LISA dışarıdan ancak bir güvenlik denetimini geçtikten sonra erişilebilir oldu.
Planlanan özellikler
- Telsizle konuşur gibiDikte bugün çalışıyor. Sırada sesin geri gelmesi var: konuş, dinle, devam et — klavyesiz.
- İşi kendi başlatan asistanRitim de durum tablosu da yerinde — durumu düzenli olarak bilir. Son adım, bundan yola çıkıp beklemek yerine işi kendisinin başlatması, şu anda yapım aşamasında.
- Yedi masada tek bir LISAHer büyük proje için tam bağlamlı kendi sekmesi ve net bir „burada kalmıştık". Aynı anda birkaçında çalışır ve bir şey bittiğinde haber verir — bana karar kalır.
- Başka meslekler için kurulmuşBende işe yarayan başkalarında da işe yarayabilir — hazır bir ürün olarak değil, ilgili mesleğe göre kurulmuş bir asistan olarak. Sonrası için bir düşünce, yarın için bir vaat değil.
Sonuçlar
Fark bir demoda değil, sıradan bir salı gününde görünür: eski bir sözleşmeye dair soru, yirmi dakikalık arama yerine saniyeler içinde yanıtlanır. Geçerken söylenen üç cümle, ertesi sabah telefonda plan olarak durur. Ben bir projenin başındayken diğer ikisinde iş sürer — sonuç sonradan kanıtıyla gelir. LISA bununla bitmiş değil; her gün, tam da kanıtla güvenebildiğim kadar büyür.
Ekran görüntüleri 25 görsel
Öğrendiklerim
LISA'nın bana öğretmeye devam ettiği şey: bir asistan sisteminin etkileyici kısmı dil modeli değil, etrafındaki her şeydir — hafıza, dürüst durumlar ve „bilmiyorum" diyebilme isteği. Üç cümle aklımda kaldı. Birincisi: hiç kırmızıya dönmeyen bir test değersizdir — yalnızca kimsenin bakmadığını kanıtlar. İkincisi: dürüstlük isteme cümlesine değil koda ait olmalıdır — sadece nazikçe rica edilen şey er ya da geç atlanır. Üçüncüsü: önce sürgü, sonra kapı — yetenekler hızla yapılır, sınırlar ise neredeyse hiç sonradan eklenmez. Henüz bitmiş değilim, adım adım geliştirmeye devam ediyorum.